روزگار ما زمانه ی آشوب زدگی ذهن هاست و با رشد فزاینده ی هوش بشری، ما نمیتوانیم برای همیشه تنها مانند تماشاگرانی باشیم که شاهد حرکت شتابنده ی جهان پیرامون خود باشیم و خود را پاره ای جدا افتاده از این تکاپوی مواج بدانیم، حرکت در جهت دنیای پیرامون و هم مسیر شدن با آن البته طبق موازین اسلامی مختص به جوان یا گروه سنی خاصی نیست، طبع آدمی رضایت از خویشتن را می طلبد حال در هر وضعیتی که باشیم.

به گفته ی امام علی علیه السلام فرصت ها چون ابر در حال گذرند پس فرصت های نیک را غنیمت شمارید که از دست دادن آنها باعث اندوه میشود. همگی ما ممکن است در طول زندگیمان روزهایی را داشته باشیم که گاه پوچ و بی معنا میگذرند و یا تصمیم به کاری میگیریم اما به هزار و یک دلیل آن را رها میکنیم.

یکی از آسیبهای اجتماعی و فرهنگی که میتواند ریشه ی بسیاری از مشکلات موجود باشد تنبلی و سستی است که اکنون در تمام حیطه های اجتماعی چون مدارس و دانشگاه ها، در میان کارمندان و کارکنان و….هم دیده میشود. در قرن ۲۱ که حال بخش عظیمی از زندگی ما را تکنولوژی تشکیل میدهد و شاهد رشد روزافزون و استقبال سرشار مردم هستیم نمیتوان نقش بسیار مهم آن را در ایجاد تنبلی نادیده گرفت، اگر تمام ویژگی های مثبت تکنولوژی را کنار بگذاریم و با دید واقع گرایی به آن بنگریم تاثیرات منفی آن مارا بیشتر متوجه خود میکند. گذراندن ساعات طولانی در دنیای مجازی نه تنها از دست دادن وقت و انرژی را به همراه دارد که تحرک و پویایی را هم از فرد سلب میکند چه بسا از توجه به امکانات پیرامون چون کتاب ها،مقالات، افراد مؤثر اطراف نیز غافل کند . تا کنون به این موضوع فکر کرده اید که آیا اینترنت ما را به خدمت خود گمارده یا ما آن را! تا چه حد از این تکنولوژی برای رسیدن به مقاصد مهممان استفاده کرده ایم؟

e8e2519d-resize-781x0x100

 معنای لغوی تنبلی و سستی یعنی ناپایداری، کندی، ناتوانی و مترادف آن بی ثباتی، تزلزل، مسامحه و کوتاهی و…است. اما از دیدگاه روانشناسی به معنی این است که تصمیم به انجام کاری گرفته میشود ولی انجام آن را به زمان دیگری موکول میکنیم. نکته ی حائز اهمیت این است که سستی خود معلول است و نیاز به علتی دارد که باید به دنبال رفع علل آن باشیم.
از جمله عوامل متعددی که در ایجاد این حالت رخوت دخیل اند عبارت است از:

۱- بسنده کردن به موقعیت کنونی و غفلت از یاد خدا: خیلی از ما این قدر به وضع کنونی مان خو کرده ایم که فراموش کرده ایم هدف از آفرینش ما چه بوده؟ فراموش کرده ایم که ما تنها به خود تعلق نداریم. حتی ممکن است از وضعیت فعلی هم رضایتی نداشته باشیم اما هیچ قدمی هم برای تغییر آن بر نمی داریم، هیچ راهی برای بیرون آمدن از این بن بست زجرآور جست و جو نمیکنیم در حالی که لحظه ها از غنی ترین و پربها ترین سرمایه های ما هستند. یکنواختی یکی از دلایل افسردگی است و یأس و افسردگی هم خودکشی روح آدمی است. روحی که خداوند در وجود ما به ودیعه نهاده است و آن را به سبب شرافت و برتری به خود نسبت داده است، در حالی که میدانیم اگر یک قدم به سوی خدا برداریم و کاری را برای رضایت او انجام دهیم خداوند ده ها برابر به ما پاداش میدهد و به سوی ما می آید.

۲- تاثیر پذیری از محیط پیرامون: انسان موجودی اجتماعی است و نمیتوان آن را از اجتماع و افراد جدا دانست همه ما ممکن است دوستانی داشته باشیم که حتی نگاه به آن ها موج منفی را به سوی ما می آورد بدون اینکه نیازی به صحبت داشته باشند.
در قرآن کریم آمده که یکی از بزرگترین پشیمانی انسان در روز قیامت که باعث میشود ناله و حسرت سر دهند این است که ای کاش فلانی را دوست خود نمیگرفتم!
پس عاقلانه است که افراد پیرامون مان را درست انتخاب کنیم.

۳- بی برنامه بودن و بی توجهی به اولویت بندی: کار هایی که انسان انجام میدهد دارای درجات مختلفی از اهمیت است پس بهتر است به کارهایمان اولویت بدهیم و آن هایی که برایمان ضروری تر هستند را ارجعیت دهیم، با برنامه بودن و داشتن یک دفتر چه یادداشت روزانه میتواند بسیار مفید باشد.

۴- توقع بهترین نتیجه را داشتن: انسان از لحاظ روانشناسی داری دو تصویر از خود است یکی خود واقعی و دیگری خود ایده آل،خود واقعی آن چیزیست که واقعا هستیم و خود ایده آل ان چیزی که دوست داریم باشیم ،افرادی که کمال گرا هستند، خود ایده را بسیار بالاتر از خود واقعی میدانند و نمیتوانند فاصله ی میان این دو را پر کنند لذا اراده ی ضعیفی دارند و کار ها را نیمه کاره رها میکنند، افراد باید با توجه به توانایی خود اهداف را انتخاب کنند.

۵- ضعف بدنی و روحی: سلامتی از مهم ترین نعمت های اعطا شده به انسان است در بیماری فشار روانی زیادی بر انسان متحمل میشود که حرکت و جنبش را از او میگیرد. جسم و روح بر یکدیگر تاثیر متقابل دارند.
مولا علی(ع)می فرماید: دل ها همانند بدن خسته میشوند.
 در آیه ی ۲۰۶سوره ی بقره چنین آمده است :((خداوند تکلیف نمیکند مگر به اندازه ی توان)) دلیل هم واضح است هدف از تکلیف به سختی افکندن انسان نیست.
"خداوند، راحتی شمارا میخواهد نه سختی شما را " بقره ۱۸۵٫

 

بعد از مطرح کردن برخی دلایل ایجاد کننده ی تنبلی، موضوعی که مطرح میشود راه های در مان آن است:
۱- تلاش برای پرهیز از تنبلی: اگر بدانیم این حالت موجب خشم و ناراحتی پروردگار میشود و به شدت در دین اسلام نهی شده بهتر میتوان با آن مبارزه کرد.

۲- نترسیدن از انجام امور: مولا علی(ع)می فرماید :هر گاه از کاری میترسید خود را به کام آن بیندازید زیرا ترس شدید از آن کار دشوار تر و زیانبار تر از اقدام به آن کار است ،هم چنین میتوان کار های بزرگ را به بخش های کوچک تقسیم کرد که انجام آن ساده تر میشود.

۳-شروع به حرکت کنید: تنها فکر کردن در مورد امور کافی نیست باید قدم در راه گذاشت امام علی می فرماید:اگر طالب نجات و رستگاری هستید بیخبری و غفلت را ترک گویید و پیوسته ملازم و کوشش و مجاهده کنید.

۴- ایجاد انگیزه میل و رغبت: انگیزه یکی از نیاز های ضروری انسان است و بدون آن حتی اگر امکانات هم در دسترس باشد ،رمقی برای بهره وری از آن ها را نداریم. یکی از راه های ایجاد انگیزه خود را در محضر خدا دیدن است امام حسین می فرماید "هر بامداد اعمال این امت بر خداوند متعال عرضه میشود "
پیامبر نیز می فرماید "کار های هر روز تان به من نشان داده میشود ،اگر خوب باشد از خدا میخواهم بر کار های شما بیفزاید و اگر زشت باشد برایتان از خداوند طلب آمرزش میکنم".

۵- توجه به لذت حاصل از پایان کار: شیرینی های رسیدن به نتیجه، تلخی های راه را از بین میبرد. همانطور که گفته شد تنبلی و سستی جنبه های مختلف زندگی را تحت تاثیر قرار میدهد از جمله در انجام اعمال عبادی، دلایل متعددی در اهمال در انجام اعمال عبادی وجود دارد که به بخش هایی از آن اشاره شد. یکی از مهم ترین وظایف بندگان نماز است که یکی از مهم ترین علت سستی در آن را میتوان عدم آگاهی ما از این فریضه ی بزرگ الهی دانست.
 پیامبر اکرم می فرماید: "بهترین چیزی که خداوند وضع کرده نماز است ".
ماز کلید نجات از قهر خداست. نماز یعنی خدایی شدن.
یکی از دلایل سنگینی نماز این است که فرد با وجود این که ایمان دارد اما به علت تن پروری و سستی آن را رها میکند. در حدیث قدسی خداوند به حضرت عیسی می فرماید "ای عیسی تا کی چشم به راه باشم و پیگیری کنم و مردم به سوی من باز نگردند".  در حالی که بهتر است در انجام کار خیر شتاب کرد چنان چه در بحث نماز بار ها کلمه ی بشتابید در "حی علی الصلوه" بکار رفته است.
امام صادق(ع)می فرمایند: "هر گاه اراده ی خیر نمایی به آن مبادرت کن زیرا نمی دانی بعد از چه خواهد شد".

در انتها سرنوشت انسان مساوی شخصیت اوست و چیزی که سبب تمایز افراد میشود شخصیت تلاشگر اوست، پس بهتر است در زمانی که هم انرژی لازم برای انجام امور و هم روحیه ی سختی پذیری را داریم برای تغییر وضع حالمان تلاش کنیم ممکن است فردا خیلی دیر شود فرصت ها چون ابر در حال گذرند …

تهیه و گردآوری: زهرا امیری

 

 

Related Posts :

  • بسم رب الحسین(ع) میدانیم که : خود ارضایی... تجربه ای که شاید کمتر کسی آنرا تجربه نکند و کمتر کسی انرا تکرار نکند و کمتر کسی تن ...

  • کی‌روش: به هیچ‌ عنوان عراقرا دست کم نمی‌گیریم/بازی‌های امروز را حتی نگاه نمی‌کنم سرمربی تیم ملی فوتبال ایران گفت: با د ...

  • آموزش صحیح وضو گرفتن با تصویر 1- نیت برای وضو هم اول باید نیت وضو یعنی قصد وضو گرفتن برای انجام فرمان خدا و تقرب به خدا را داشته ...

  • نحوه صحیح ذکر تسبیحات حضرت زهرا (س) بعد از نماز  اولین ذکری که بعد از اتمام نماز بسیار سفارش شده است:تسبیح حضرت زهرا (س)اس ...

  • به نام خالق سرزمین ایران این روزها افراد مسن، جوانان، نوجوانان و حتی کودکان با مسئله ای به نام اینترنت و فضای مجازی روبرو هستند. ک ...